Köpeklerde EPİLEPSİ ( SARA ) Hastalığı
### Epilepsinin BelirtileriKöpeklerde epilepsinin belirtileri şunları içerebilir:- Nöbet geçirme (kasılmalar, titreme, kontrol kaybı)- Zihin karışıklığı- Davranış değişiklikleri (saldırganlık, gizlenme)- Aşırı salya akması- İdrar veya dışkı kaçırma
### Epilepsinin NedenleriKöpeklerde epilepsinin birçok nedeni olabilir:- **Genetik**: Bazı ırklar (örneğin Labrador Retriever, Beagle) epilepsiye daha yatkındır.- **Baş travması**: Geçmişte yaşanan baş yaralanmaları nöbetlere yol açabilir.- **Enfeksiyonlar**: Beyin enfeksiyonları (örneğin, köpeklerde keneye bağlı en sık görülen enfeksiyon) nöbetlere sebep olabilir.- **Metabolik bozukluklar**: Karaciğer hastalığı, hipoglisemi gibi durumlar da epilepsiye neden olabilir.- **Tümörler**: Beyin tümörleri, normal beyin faaliyetini etkileyerek nöbetlere neden olabilir.
### TeşhisEpilepsi tanısı koymak için veteriner hekim şu adımları izleyebilir:1. **Tıbbi Geçmiş**: Köpeğin sağlık geçmişinin detaylı bir şekilde değerlendirilmesi.2. **Fizik Muayene**: Köpeğin genel sağlık durumu kontrol edilir.3. **Tanı Testleri**: Kan testleri, röntgenler, MR veya tomografi gibi görüntüleme yöntemleriyle diğer olası nedenler dışlanır.
### TedaviEpilepsi tedavisi genellikle belirli ilaçların kullanımı ile gerçekleştirilir. Yaygın kullanılan antiepileptik ilaçlar arasında fenobarbital, bromid ve levetirasetam bulunur. İlaç tedavisi genellikle yaşam boyu sürer ve veteriner hekimin önerdiği şekilde uygulanmalıdır. Ayrıca, nöbetlerin sıklığını ve şiddetini azaltmak için köpeğin beslenmesi ve yaşam koşulları gözden geçirilebilir.
### SonuçKöpeklerde epilepsi, dikkat ve tedavi gerektiren bir durumdur. Eğer köpeğinizde nöbet belirtileri gözlemliyorsanız, derhal veterinerinize başvurmalısınız. Uygun tedavi ile köpeklerin çoğu, normal bir yaşam sürdürebilir.
Beyinde herhangi bir bölgenin kontrol dışı aktif hale gelmesi ve buna bağlı konvülsiyon dediğimiz nöbetlerin görünme durumudur. Nedeni tam olarak açıklanamamıştır. Tek bir hastalık değildir. Epilepsi, beyin kaynaklı olabileceği gibi beyin dışı problemlerden kaynaklı da olabilir. Viral, (Felin Leukemia virusu, Felin infeksiyöz peritonit virüsü) bakteriyel, fungal, protozoonal beyin enfeksiyonları, beyin dokusu dejenerasyonları, beyin tümörleri, beyin ödemi, beyin kanaması, beyin travmaları gibi sebeplerle olabildiği gibi beyin dışı problemlerle de ilintili olabilir. Zehirlenmeler, Karaciğer-kalp-böbrek hastalıkları, kan şekeri düşmesi, sinir ve kas problemleri ve enfeksiyonlar gibi. Nedeni bilinen epileptik durumların haricinde nedeni bilinmeyen idiopatik epileptik durumlar da görülür ki bu daha çok kalıtımsaldır. Nedeni bilinen epilepsilerde (edimsel)hastalığın kaynağı toksin, enfeksiyon, travma, tümör, metabolik yetmezlik gibi sebeplerdir. Genelde 1 yaş altındakilerde konjenital, enfeksiyon, toksinlere bağlı epilepsi ortaya çıkarken, 1-6 yaş arası idiopatik ve 6 yaş üstündekilerde ise tümör ve yangısal problemlere bağlı epilepsi görülür. Kedilerde idiopatil epilepsi daha çok 6 ay 3 yaş arası görülür.
2- Epilepsinin Kedi ve köpeklerde görülme sıklığı nedir? Hangi yaşlarda görülür?
Kedilerde % 1 oranında ise köpeklerde % 5 oranında görülür. Tüm yaşlarda epilepsi görülebilir. Daha çok 6 ay ile 2 yaş arası ortaya çıkar. Cinsiyet ve kısırlaştırmanın epilepsi üzerine herhangi bir etkisi yoktur. Saf ya da melez ırklarda görülebilir.
3- Epilepsi sık görülen ırklar hangileridir?
Genetik faktörlerin en çok rol oynadığı ırk Belgian Tervuren'dir Ayrıca, epilepsiye yatkın diğer ırklar; Beagle, Cocker Spaniel, Collie, Daachshund, German Shepherd, Golden Retriever, Saint Bernard, Siberian Husky, Terrier, Poder ve Schnauzer 'lar sayılabilir. Kedilerde de Siyam ve İran ırkında daha sık görülür. Epileptik anne babadan doğan yavru epileptik olur. Epileptik dişi veya erkek hemen kısırlaştırılmalıdır.
4- Epilepsi nöbeti öncesi ne gibi belirtiler görülür?
Kafa sallama, çiğneme, yalanma, seğirmeler gibi işaretler epilepsi öncesi ipuçlarıdır. Köpekler genellikle oturarak ya da yatarak nöbete girerler. Kısmi bilinç kaybı, gözlerde anlamsız bakışlardan fark edilir. Tam bilinç kaybı olabilir.
5- Epilepsi nöbetleri aşamaları nasıldır?
Büyük nöbetlerin 3 aşaması vardır. İlk aşamada hayvanın ruhsal halinde gözlenir. İnleme, sızlanma, titreme, bir şeyden etkilenmiş gibi bir hal, merak, saklanma, kaçma gibi belirtiler ortaya çıkar. Nöbetten saatler önce veya birkaç saniye önce görülebilir. Bazen bu aşama görülmeyebilir. 2. aşama kriz durumudur. Aniden kaslarda katılaşma ve kas gruplarının titremesi olur. 1-3 dakika sürer. Çoğu nöbet 60 saniyeden az sürer. Bilinç kaybı, idrar kaçırma, dışkılama, salya gibi belirtiler olur. 3. Aşama ise kriz sonrası hayvanın yorgun ve karmaşık durumudur. Ağırdır. Dışarı çıkmak istemez. Bu birkaç dakika veya birkaç saat sürebilir. Nöbetler 5 dakikadan sık tekrarlıyorsa veterinerle temasa geçmek gerekir.
Bunların haricinde kısmi nöbetler de olabilir. Bu vücudun belli bir bölümü ile sınırlıdır. Yüz seğirmeleri, bir bacağın hareketi, belli bir grup kas seğirmeleri gibi. Buna fokal nöbetler denir. Bazen sinek yakalama, histerik koşturmalar, saklanma, aşırı salivasyon, geçici körlük, kusma, ishal gibi de kısmi nöbetler ortaya çıkabilir. Nöbet aşaması 30 dakikaya kadar uzarsa veya daha uzun olursa ve kontrol edilemezse ölümle sonuçlanır.
6- Epilepsiyi önlemek için doğal yöntemler var mıdır?
Katkı maddelerini içeren ticari mamalardansa, ev yapımı yiyecekler önerilir. Yağ oranı yüksek diyetler tavsiye edilir. Kandaki yüksek yağ oranı beyinde sinir hücrelerinin uyarımını azaltır. Yüksek yağlı diyet omega3 ve omega 6 yağ asitlerinin bir kısmını içerir. Lesitin(yağ asidi kompleksi),ve kolin( yağ asidi ) ayrıcı esansiyel vitamin ve mineraller gereklidir. C vitamini ve E vitamini antioksidan özellikleriyle hastalıklarla savaşıp immun sistemi korurlar. B vitaminleri sinir dokuyu korurlar. Bitkisel ilaçlar olarak valerian epilepsi kontrolünde önemli rol oynar. Sedatif etkisiyle beyin merkezini etkiler. Homeopati ve Akupunktur yine epilepside kullanılan tedavilerdendir.
7- Epilepsili hayvana nasıl davranılır?
Psikolojik, fiziksel duygusal faktörler epilepsili hayvanda hasar yaratır. Hayvanın hayatında stres yaratabilecek yenilikler olmamalıdır. Yemek saati, egzersiz vs hep aynı saatte olmalıdır. Endişe verecek heyecanlardan uzak tutulmalıdır. Epilepsili hayvan, sigara dumanı, araba egzozu, deodorantlar, oda spreyleri, mikrodalga fırın vs gibi sinir sistemine etkili tüm toksik uyaranlardan uzak tutulmalıdır. Egzersiz epilepsi nöbetlerinin ortaya çıkış sıklığını azaltır. Sinir sistemini sakinleştirir. En az 20 dakika egzersiz(günde) epilepsili köpeğe iyi gelir. Nöbet geçiren hayvanla konuşmak iyidir. Mobilyalara çarpıp kendine zarar vermesi engellenmelidir.
8- Başka hayvanlarda da Epileptik nöbetler görülür mü?
Atlarda az rastlanır. Sığırlarda görülmüştür. Kuş, sürüngen ve tavşanlarda henüz bildirilmiş vaka –çalışma yoktur. Tavşanlarda deneysel epilepsi yapılmıştır.
9- Tıbbi ilaç olarak kullanılanlar nelerdir?
Fenobarbital, potasyum bromür, diazem pirimidon gibi antikonvülsanlar kullanılır. Uzun süreli kullanımları karaciğer hasarı yapabilirler.