Köpeklerde Davranış Bozukluğu Nedir ?

Köpeklerde davranış bozukluğu, köpeğin psikolojik sağlığının bozulması, refahının olumsuz etkilenmesi ve çevresiyle (sahipleri, diğer hayvanlar veya nesneler) ilişkilerinin zarar görmesine yol açan anormal davranışların tümü olarak tanımlanır. Bu durumlar, köpeğin normal işleyişini engeller ve sıklıkla sahipler için ciddi sorunlar yaratır. Dünya genelinde köpeklerin %80'inden fazlasında çeşitli davranış sorunları görülebilir; bu sorunlar, terk edilme, barınağa bırakılma veya ötenazi gibi üzücü sonuçlara yol açabilir.Yaygın Nedenler

• Eğitimsizlik veya yanlış eğitim — Temel itaat ve tuvalet eğitimi eksikliği.
• Yetersiz sosyalleşme — Özellikle yavru dönemde diğer köpekler, insanlar ve ortamlarla yeterli etkileşim olmaması.
• Çevresel faktörler — Uzun süre yalnız bırakılma, stresli değişiklikler (taşınma, yeni ev üyesi), travma veya sıkılma.
• Medikal nedenler — Ağrı, hormonal bozukluklar (tiroid sorunları), nörolojik hastalıklar veya yaşlanma kaynaklı sorunlar.
• Genetik yatkınlık — Bazı ırklarda (örneğin Dobermanlarda flank sucking, Bull Terrierlerde kuyruk kovalama) daha sık görülür.

En Sık Görülen Davranış Bozuklukları

• Agresyon (Saldırganlık) → İnsanlara, diğer hayvanlara veya nesnelere yönelik aşırı saldırganlık; korku, sahiplenme veya ağrı kaynaklı olabilir.
• Ayrılık anksiyetesi (Yalnız kalma korkusu) → Sahip evden ayrıldığında aşırı havlama, eşya parçalama, tuvalet kaçırma veya yıkıcı davranışlar.
• Aşırı havlama veya ses çıkarma → Dikkat çekme, korku veya sıkılma nedeniyle.
• Yıkıcı davranışlar → Eşya çiğneme, kazma veya evi dağıtma.
• Obsesif-kompulsif bozukluklar → Kuyruk kovalama, aşırı yalanma (yaraya yol açacak kadar), daire çizme veya gölge/sinek kovalama.
• Korku ve kaygı → Gök gürültüsü, yabancı sesler veya insanlara karşı aşırı tepki.
• Tuvalet sorunları → Hatalı yere tuvalet yapma veya idrar/dışkı yeme.

Ne Yapmalısınız?

Davranış bozuklukları genellikle tedavi edilebilir. İlk adım, bir veteriner hekime başvurmak olmalı; çünkü altta yatan tıbbi bir sorun olup olmadığını kontrol etmek gerekir. 

Ardından:

• Profesyonel köpek eğitmeni veya davranış uzmanından yardım alın.
• Olumlu pekiştirme bazlı eğitim uygulayın (ödüllendirme ile doğru davranışları teşvik).
• Daha fazla egzersiz, zihinsel uyarım (oyuncaklar, oyunlar) ve sosyalleşme sağlayın.
• Gerekirse veteriner önerisiyle sakinleştirici destekler veya ilaçlar kullanılabilir.

Hayvan sahibinin şikayet ettiği davranışların bir kısmı, bazı araştırmacılar tarafından davranış bozukluğu degil , arzu edilmeyen davranışlar listesine alınmaktadır . Ancak , yine bazı araştırmacılara göre bir davranış , bu hayvanı veya diğer hayvan ya da insanları olumsuz etkiliyorsa olağandışı olarak nitelendirilebilir ; zira sonuçta bu tür davranışlarla insan – köpek ilişkisi etkilenmekte ve her durumda , ortaya bir sorun çıkmaktadır . Bu nedenle , ister davranış bozukluğu isterse arzu edilmeyen davranışlar olsun , bunların tamamı dikkat edilmesi ve sorun büyümeden düzeltilmesi gereken davranışlardır.

Olağandışı davranışlar genellikle psikolojik bir rahatsızlık olarak degerlendirilir . Ancak korku , şaşkınlık veya heyecan gibi durumlar da hayvanın gösterdiği doğal tepkiler de rahatsızlık zannedilebilir . Yani doğal ve hastalık durumlarında ortaya çıkan tepkiler birbirine benzer . Bu nedenle , davranışın hastalık olup olmadığını saptamak için hayvanda gözlemlediğimiz tepkilerle birlikte bu tepkiye neden olan etkeni de belirlememiz gerekir .

Pavlov tarafından yapılan bir deneyde , köpeğin daire ve elips şekillerinden bir tanesini seçmesi sağlanmıştır. Köpek , daireyi seçtiğinde ödüllendirilmiştir . Daha sonra yapılan denemelerde , köpeğin yine daireyi seçtiği ve bu esnada ağzının sulandığı görülmüştür. Burada hayvanın beyni , daire ile ödülü ilişkilendirdiği için ( koşullanma ) , yani daireyi seçtiğinde ödül geleceğini artık bildiği için ağzı sulanmaktadır . Sonraki denemelerde " elips şekli " gittikçe daireye benzer şekilde yuvarlatılmış ve nihayet daire şekline iyice benzer hale geldiğinde köpek , iki şekil arasında seçim yapamamış ve olasılıkla ödülü alamayacağı korkusuyla strese girmiştir . Köpek , yeni oluşan duruma uyumda zorluk çekmiş ve stres davranışları göstermiştir .

Bu hususlardan yola çıkarak , davranış bozuklukları ; Köpeğin kendi ya da sahibinin aleyhine değişen davranış şekilleri veya köpeğin çevresine uyum yeteneğinin kaybolması olarak tanımlanabilir .

Erken müdahale ile çoğu sorun çözülebilir ve köpeğinizle daha mutlu bir ilişki kurabilirsiniz. Eğer köpeğinizde benzer belirtiler görüyorsanız, vakit kaybetmeden uzman desteği alın!