Av Köpeklerinde Zorunlu APORT (Fermalı Köpek Eğitiminin Ana Taşı)

Av köpekleri, özellikle pointer ve setter gibi fermalı (pointing) ırklarda, avcılık performansını belirleyen iki ana beceri vardır: Ferma (avı bulup donarak işaret etme) ve aport (vurulan avı bulup getirip sahibine teslim etme). Bu becerilerden aport, bazı köpeklerde doğal olarak güçlü olsa da, birçok fermalı köpekte yetersiz kalabilir. İşte burada zorunlu aport (İngilizce: forced retrieve veya force fetch) devreye girer ve fermalı köpek eğitiminin vazgeçilmez bir parçası haline gelir.Zorunlu Aport Nedir ve Neden Zorunludur?

• Normal aport: Köpek, getiriyi oyun gibi görür veya kendi isteğiyle yapar. Nesne (dummy, kuş maketi veya gerçek av) onun için eğlenceli veya değerli olabilir.
• Zorunlu aport: Köpek, getiriyi sahibini memnun etmek için bir görev olarak görür. Getirdiği nesnenin kendisi için hiçbir değeri yoktur; tamamen itaat ve komut üzerine hareket eder. Köpek, "Aport!" komutuyla nesneyi almak, ağzında tutmak, getirmek ve "Bırak!" komutuyla teslim etmek zorundadır – isteğe bağlı değil.

Bu yöntem, köpeğin avda güvenilir olmasını sağlar:

• Soğuk, ıslak veya yaralı avı isteksizce bırakmaz.
• Avı çiğnemez, gömmez veya kaçırmaz.
• Zor koşullarda (soğuk su, yoğun çalı) bile komuta uyar.
• Özellikle fermalı köpeklerde (Pointer, Setter, Kurzhaar, Epagneul vb.), doğal retrieve içgüdüsü retriever ırkları kadar güçlü olmadığından, zorunlu aport eğitimle bu eksiklik giderilir.

Tarihsel olarak, bu teknik 1880'lerde pointing dog eğitmenleri tarafından geliştirildi ve daha sonra retriever'lara uyarlandı. Günümüzde fermalı köpeklerin profesyonel eğitiminde standarttır.Eğitim Ne Zaman Başlamalı?

• Köpek en az 6 aylık olmalı.
• Öncesinde temel itaat (otur, yanında yürüme, tasma alışkanlığı) tamamlanmış olmalı.
• 6 aya kadar kesinlikle "at-getir" oyunu oynatılmamalı, çünkü bu doğal aportu teşvik eder ve zorunlu aportu zorlaştırır.
• İdeal olarak, köpek ferma eğitimini aldıktan ve ilk av sezonunu gördükten sonra başlanır.

Eğitim Yöntemi Nasıl Uygulanır?Geleneksel yöntem basınç (pressure) kullanımına dayanır:

1. Köpek oturur pozisyonda.
2. Eğitmen, köpeğin kulağını veya ayak parmağını (toe hitch) hafifçe sıkıştırır (ear pinch yaygın).
3. Aynı anda "Aport!" komutu verilir ve nesne (tahta dummy, bumper) köpeğin ağzına sokulur.
4. Köpek nesneyi alınca basınç hemen kesilir → Köpek, basıncı kapatmanın yolunun komuta uymak olduğunu öğrenir.
5. Adım adım: Tutma → Taşıma → Getirme → Teslim etme.
6. Sonra e-collar (elektronik tasma) ile basınç aktarılır.

Bu süreç 4-6 hafta sürer, günlük kısa seanslarla yapılır. Amaç köpeği kırmak değil, güvenilir itaat oluşturmaktır. Doğru yapıldığında köpek daha cesur ve motive olur.Pozitif alternatifler de vardır (örneğin ödülle teşvik, chase yöntemi), ancak fermalı köpeklerde geleneksel zorunlu yöntem daha güvenilir sonuç verir.Faydaları Nelerdir?

• Köpek avda %100 güvenilir olur → Yaralı av kaçmaz, av kaybı önlenir.
• Ağız alışkanlıkları düzelir (yumuşak tutma, çiğnememe).
• Genel itaat artar; köpek basınç altında sakin kalır.
• Sahip-köpek bağı güçlenir: Köpek sizi öngörülebilir ve adil lider olarak görür.

Dikkat Edilecekler

• Eğitim profesyonel tarafından veya deneyimli biriyle yapılmalı. Yanlış uygulama köpeği korkaklaştırabilir.
• Her köpek için zorunlu değil; doğal retrieve güçlü olanlarda gerekmeyebilir.
• Modern eğitmenler arasında tartışmalıdır: Bazıları tamamen pozitif yöntemleri tercih eder.

Sonuç olarak, fermalı av köpeklerinde zorunlu aport, ferma kadar kritik bir "ana taş"tır. İyi eğitilmiş bir köpekle av yapmak hem daha başarılı hem daha etiktir. Eğer köpeğinizde aport sorunu yaşıyorsanız, erken yaşta profesyonel destek almanızı öneririm.Bu görseller, pointing dog'ların avda ferma ve retrieve anlarını gösteriyor – zorunlu aportun pratikteki önemini vurgulamak için.

Köpegi ayakustu sevip okşayın önce ,daha sonra diz çökün, köpeği ise yüzü karşı istikamete bakacak şekilde bacaklarının arasında kalacak şekilde oturmasını sağlayın. Sol eliniz ile köpeğin kulağını baş parmağınız ve orta parmağınızın tırnakları ile sıkmaya başlayın.

Köpek bir süre sonra hafifce canı yandığından ağzını açmaya başlar tam o sırada "APORT" deyip diğer elinizde bulunan tahta parçasını köpeğin ağzına vermenizle kulağını cimciklemeyi kesin. Köpek hafif bir şok geçirir böyle birşeyi hiç yaşamamıştır. Muhtemelen şöyle düşünüyordu "kulağımın acısı tahta parçasını tutunca geçiyor" "aport" kelimesi ile de bu bağlantıyı kurmuş oluyordu. En az 8-10 kez bu işlem ard arda tekrarlandı. Artık köpek kulagına dokunulmadan da "APORT" kelimesini duyduğunda tahta parçasınına kendisi uzanıp alıyordu. Zaman zaman "almasam ne olur" dercesine almamayı denese de Josef kesinlikle taviz vermiyordu. İşlemin sonu ise "bırak" kelimesi ile bırakmaya dünden razı olan köpeğin tahta parçasını bırakması idi. Tam 10 dk sonra köpek Josef'in 2 mt uzakta eliyle tuttuğu nesneyi "aport" kelimesi ile büyük bir istekle tutup, "bırak" komutu ile bıraktığını görmek benim köpek eğitimi ile ilgili olan bilgilerimi altüst etmiş, bu konuda zihnimde adeta bir devrim yaşıyordum. O çılgın köpek adeta büyülenmişti. Komut almak için Josef'in gözünün içine bakıyordu. Hemen kısa bir bilgi alış-verişinin ardından zihnimde herşey yerli yerine oturmuştu. Zorunlu aport, köpeğin kendi isteği ve insiyatifiyle değilde, işi sahibi için görev adlederek yerine getirmesidir. bu öğretinin benim bildiğim 3 yolu vardır. ilki yazımın başında tarif ettiğim sistemdir. Bir diğer sistem son yıllarda Amerika'lıların geliştirdiği bir sistemdir ki, bir masa düzeneği üzerine köpeğin iki tırnağı arasından geçen bir ipe bağlı makara sistemidir. üçüncü yöntem ise ilk yönteme benzer. İlk yöntemin hayvan hakları konusunda denetime takılabileceği ihtimaline karşı ben size 3. yöntemi elimden geldiğince anlatmaya çalışacağım. Bu eğitime başlayacak köpek 6 aydan küçük olmamalıdır. O yaşa kadar da kesinlikle at-getir oyunu oynatılmamalıdır. Zorunlu aport eğitiminin hazırlığı için sol yanda yürüme eğitimi ve "otur" eğitimi verilmelidir. Köpeğimizin 6 ayını doldurmuş, "otur" komutunu ve tasma ile yanıbaşınızda çekmeden gezme eğitimini nizami verdiğinizi varsayarak bundan sonra ne yapılması gerektiğini detaylı bir şekilde anlatmaya çalışacağım.