Arama Kurtarma Köpekleri Nedir ?

Arama kurtarma köpekleri (SAR köpekleri), doğal afetler (deprem, çığ, sel), kayıp kişi aramaları veya enkaz altında kalan canlıları tespit etmek için özel olarak eğitilmiş köpeklerdir. Olağanüstü koku alma yetenekleri sayesinde, insanların ulaşamayacağı dar alanlarda veya zorlu koşullarda hayat kurtarırlar. Özellikle Türkiye'de, 2023 Kahramanmaraş depremi gibi olaylarda yüzlerce canın kurtulmasına katkı sağlamışlardır.

Türkiye'de Arama Kurtarma Köpekleri

Türkiye'de bu köpekler başta AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı) bünyesinde eğitilir ve görev yapar. AFAD Köpek Eğitim Merkezleri'nde yavru köpekler özel testlerden geçirilir ve uygun olanlar eğitime alınır. Ayrıca Jandarma, AKUT, İHH gibi kuruluşlar ve sivil toplum örgütleri (örneğin Arama Kurtarma Köpekleri Derneği - AKKD) bu alanda çalışır.

• Görev Alanları: Enkaz arama (kentsel), doğada kayıp arama, iz sürme.
• Önemli Örnekler: 2023 depreminde İHH'nin Bozo, Angel ve Patron adlı köpekleri 50'den fazla kişinin kurtulmasına yardımcı oldu. Yabancı ülkelerden gelen köpekler de (Meksika'dan Proteo gibi) büyük katkı sağladı.

 Uygun Irklar

Her köpek arama kurtarma için uygun olmayabilir, ancak belirli ırklar daha yatkındır:

• Belçika Malinois (Çevik ve enerjik)
• Alman Çoban Köpeği
• Labrador Retriever
• Golden Retriever
• Border Collie

Türkiye'de Jandarma ve AFAD'da sık kullanılanlar arasında bunlar öne çıkar. Irk kadar köpeğin bireysel mizacı (oyun severlik, işbirliği, dayanıklılık) önemlidir.Eğitim SüreciEğitim genellikle 1-2 yıl sürer ve pozitif pekiştirme (oyuncak ödül) ile yapılır:

1. Temel İtaat: Otur, yat, gel gibi komutlar.
2. İleri Beceriler: İz sürme, koku ayırt etme.
3. Uzmanlık: Enkazda canlı tespit, havada koku alma veya takip.
4. Sertifika: AFAD'da 2 yılda bir yeterlilik sınavı.

Arama ve Kurtarma Köpeği Eğitmenin 8 İpucu

1. İtaat Eğitimi Uygulamaları

Arama kurtarma köpekleri için tutarlı itaat şarttır. Arama kurtarma köpekleri, arama kurtarma operasyonlarının başarısına katkıda bulunmak için odaklanmayı ve eğitmenlerinin komutlarını takip etmeyi öğrenmelidir. Temel itaat eğitiminin yanı sıra, arama kurtarma sertifikaları, tasmasız itaat sınavını geçmeyi de gerektirir.

Resmi eğitim sınıflarının dışında köpeğinizin itaat eğitimini pekiştirmek için yapabileceğiniz birçok şey var. Evde olduğunuz süre boyunca gün içinde eğitim seansları düzenleyebilirsiniz. Ayrıca, köpeğinizin komutları daha hızlı öğrenmesi ve akılda tutması için, gittiği her yerde eğitim kurallarına uymaya özen gösterin.

2 :Köpeğinizin Odaklanmasını Artırın

Arama kurtarma operasyonları oldukça stresli durumlar olabilir, bu nedenle köpeğinize her koşulda odaklanmayı öğretmek önemlidir. Bunu yapmanın bir yolu, köpeğinizi farklı yerlere götürmek ve orada eğitim becerileri üzerinde çalışmaktır.

3 : Bir Koku Yolu Oluşturun

Köpeğinizi zorlamanın eğlenceli bir yolu, takip etmesi için koku yolları oluşturmaktır. Bir parça kumaş veya kesmekten çekinmeyeceğiniz eski bir tişört giyebilirsiniz. Kumaşı bir gün giydikten sonra, onu kesip parçaları sonunda size ulaşan bir yol boyunca yerleştirebilirsiniz.

Yolu oluşturduktan sonra köpeğinizi serbest bırakın ve sizi bulana kadar koku izini takip etmesine izin verin . Köpeğiniz sizi her bulduğunda onu ödüllendirmeyi unutmayın. Köpeğiniz bu oyuna alıştıkça, kumaş parçaları arasındaki mesafeyi artırabilir ve köpeğinizin bulması gereken diğer insanları da kullanmaya başlayabilirsiniz.

4 : Saklambaç Oynayın

Saklambaç, yavru köpekler için eğlenceli bir oyundur ve arama kurtarma görevlerine daha iyi alışmalarına yardımcı olur. Yavru köpekle saklambaç oynamak iki kişi gerektirir. Bir kişi yavru köpeği tutarken siz saklanmalısınız.

İyi bir saklanma yeri bulduktan sonra, yavru köpeğinizin etrafı koklamasına ve sizi aramasına izin verin. Sizi başarıyla bulduğunda onu ödüllendirin. Yavru köpeğiniz sizi bulmakta daha iyi hale geldikçe, daha zor yerlerde saklanmaya başlayın.

Ayrıca, yavru köpeğinizin sizi bulmaya başlaması için beklemesi gereken süreyi de artırabilirsiniz. Bu, köpeğinizin odaklanma yeteneğini artırmaya yardımcı olabilir.

5 : Karlı Ortamda Pratik Yapmak

Bazı arama kurtarma köpekleri, çığ sonrası kar altında mahsur kalan insanları arama çalışmalarında görev alıyor. Bu nedenle, kışları karlı geçen bir bölgede yaşıyorsanız, kar tatili daha fazla eğitim seansı için mükemmel bir fırsat olabilir.

Köpeğiniz karda insanları başarıyla bulmanın yanı sıra, karda iz sürerek dayanıklılığını da artıracaktır. Karda çalışırken köpeğinizi uygun şekilde donattığınızdan emin olun. Ortama ve köpeğinizin cinsine bağlı olarak, köpeğinizin pati balmumu, kar ayakkabısı veya bir cekete ihtiyacı olabilir.

6 : Köpeğinizi Yüzmeye Götürün

Tıpkı karda egzersiz yapmak gibi, köpeğinizi yüzmeye götürmek de harika bir eğitim fırsatı olabilir. Köpek dostu bir plaj, köpeğinizin dikkat dağıtıcı ortamlara alışmasına yardımcı olabilir. Ayrıca, suda yüzerken köpeğinizin gücünü ve dayanıklılığını artırmasına da yardımcı olabilir.

Köpeğinizi yüzmeye götürdüğünüzde, aşırı yorulmaması için sağlığını mutlaka takip edin. Özellikle sıcak havalarda aşırı ısınmayı önlemek için bol bol mola verin. Okyanus kenarındaysanız, köpeğinizin susuz kalmaması için yanınızda bol miktarda su bulundurun ve tuzlu su zehirlenmesine karşı dikkatli olun.

7 : Köpeğinizi Seslere Alıştırın

Arama kurtarma köpekleri genellikle, özellikle araçlardan gelen çok yüksek seslerin olduğu durumlarda görev alırlar. Bazı arama kurtarma ekipleri helikopter veya sirenli araçlar kullanır. Bu seslere evde kayıtlarını çalarak köpeğinizin bu seslere alışmasına yardımcı olabilirsiniz. Ses seviyesini sonuna kadar açmamalısınız çünkü köpeğinizin işitme duyusuna zarar vermek istemezsiniz.

Ancak, bu sesleri gün boyunca çalmak, köpeğinizin bunlara alışmasına ve gerçek durumlarda daha az ürkek olmasına yardımcı olabilir.

8 : Köpeğinizi Sosyalleştirin

Arama kurtarma köpekleri farklı insanlarla çalışmak zorunda kalacak ve aramalarının bir kısmı çocukları aramayı da içerecektir. Bu nedenle, arama kurtarma köpeklerinin çeşitli ortamlarda arkadaş canlısı ve sosyal olması önemlidir. Köpeğinizin yaklaşılabilir olması ve yabancılara karşı agresif davranmaması gerekir.

Köpeğinizi farklı sosyal ortamlara sokmak , farklı insanlarla etkileşime daha çok alışmasına yardımcı olabilir . Bu nedenle, çocuklarla oyun buluşmaları planlayın ve köpeğinizin aileniz ve arkadaşlarınızla mümkün olduğunca çok etkileşim kurmasını sağlayın.

 Eğitim için ideal yerler, yoğun yaya trafiğinin olduğu ve birçok dikkat dağıtıcı unsurun bulunduğu kalabalık yerlerdir. Ancak, kademeli olarak ilerlemeye özen gösterin. Zorluklar, köpeğinizin tamamen dikkatini dağıtacak ve tekrar dikkatini çekemeyeceğiniz kadar zor olmamalıdır. Küçükten başlayın ve daha zor yerlere doğru ilerleyin.

Köpekler genellikle canlı insan kokusuna tepki verir (havlama veya kazma ile işaret eder) ve 4-8 saat kesintisiz çalışabilir. Emeklilik yaşı 8-10 arasıdır.Bu kahraman köpekler, teknolojiye rağmen hala en etkili arama aracıdır.